Energiecontract overstappen vóór de winter: dit zijn de regels

Het stookseizoen is begonnen en de energieprijzen staan hoog. Volgens de ACM steeg de groothandelsprijs voor gas in oktober 2026 naar het hoogste niveau sinds december 2022. Veel mensen vragen zich af of ze nog kunnen of moeten overstappen. Hieronder staan de regels die volgens de ACM en ACM ConsuWijzer gelden. Welk contract het beste past, hangt af van je eigen situatie.

1. Kijk eerst welk contract je hebt

Vast contract. Je tarief staat vast voor de afgesproken looptijd. De leverancier moet volgens de ACM de hele periode voor die prijs leveren. Een lopend vast contract beschermt je dus tegen de huidige prijsstijging.

Variabel contract. De leverancier kan de tarieven aanpassen, volgens de ACM meestal vier keer per jaar. Je merkt prijsstijgingen dus met enige vertraging.

Dynamisch contract. De tarieven volgen de groothandelsmarkt en wisselen per kwartier of per dag. Je profiteert direct van lage prijzen, maar draagt ook direct het risico van plotselinge stijgingen.

Loopt je vaste contract af? Dan kom je volgens de ACM automatisch op een variabel contract terecht als je niets doet. Zet de einddatum dus in je agenda.

2. Opzegtermijn: maximaal één maand

Volgens ACM ConsuWijzer staat de opzegtermijn in je contract en is die maximaal één maand. De termijn begint op de dag nadat je opzegt. Dat geldt voor alle energiecontracten: voor bepaalde of onbepaalde tijd, en ongeacht of het om één, twee of drie jaar gaat. Je hoeft meestal niet zelf op te zeggen: de nieuwe leverancier regelt de overstap.

3. Opzegvergoeding: alleen bij vroegtijdig stoppen met een vast contract

Je betaalt volgens ConsuWijzer alleen een opzegvergoeding als je een contract voor bepaalde tijd hebt, de looptijd nog niet voorbij is én beide in je contract staan. Ook verhuizen of samenwonen verandert dat niet.

Je betaalt geen opzegvergoeding als:

• de looptijd van je contract voorbij is;
• je een variabel of dynamisch contract hebt;
• je leverancier je contract beëindigt (behalve soms bij betalingsachterstand);
• de rekening voor de opzegvergoeding pas ná de eindafrekening komt;
• in je contract niet staat hoe de vergoeding wordt berekend.

Hoe hoog is de vergoeding? Voor vaste contracten geldt sinds 1 juni 2023 dat de vergoeding gelijk is aan het verlies van de leverancier. De rekensom is: resterend verbruik tot het einde van het contract × (jouw tarief − het huidige tarief bij dezelfde leverancier voor de resterende looptijd). Zijn de prijzen gestegen sinds je je contract afsloot, dan lijdt de leverancier geen verlies en betaal je geen opzegvergoeding. In de huidige markt is dat voor veel mensen met een vast contract dus gunstig, maar het betekent ook dat je vaste tarief waarschijnlijk lager is dan wat je nu nieuw krijgt.

Vraag vóór je overstapt je huidige leverancier om een berekening. Volgens ConsuWijzer blijft die twee maanden geldig. De opzegvergoeding staat op je eindafrekening, die je binnen zes weken na de overstap krijgt. Let op: bij één gecombineerd contract voor stroom en gas zeg je met alleen gas toch het hele contract op.

Heb je een welkomstpremie gekregen? Zeg je binnen zes maanden na de start op, dan mag de leverancier die terugvragen. Na de eerste zes maanden hoeft dat niet meer.

4. Veertien dagen bedenktijd

Bij een nieuw energiecontract heb je altijd 14 dagen bedenktijd, ook als je schriftelijk akkoord gaf. Binnen die termijn kun je zonder reden en zonder opzegvergoeding afzien van het nieuwe contract en blijf je bij je oude leverancier. Volgens de ACM krijg je bij een overstap binnen enkele dagen bericht over de hoogte van een eventuele opzegvergoeding, zodat je binnen de bedenktijd nog kunt beslissen. Heeft de leverancier je niet over de bedenktijd geïnformeerd, dan loopt die volgens ConsuWijzer op tot maximaal een jaar.

De ACM raadt aan nooit zomaar akkoord te gaan met een ongevraagd aanbod, bijvoorbeeld via de telefoon of aan de deur.

5. Het modelcontract als ijkpunt

Sinds de Energiewet (1 januari 2026) moet elke vergunninghoudende leverancier twee modelcontracten aanbieden: één voor onbepaalde tijd met variabele tarieven en één voor bepaalde tijd met vaste tarieven (minimaal twaalf maanden). De voorwaarden zijn door de ACM vastgesteld en bij alle leveranciers gelijk; de tarieven bepalen leveranciers zelf. De tarieven van een variabel modelcontract mogen niet vaker dan vier keer per jaar wijzigen. Een modelcontract is volgens ConsuWijzer meestal niet het goedkoopste contract, maar wel handig om voorwaarden te vergelijken.

Checklist vóór de winter

1. Zoek de einddatum en het type van je huidige contract op.
2. Vraag bij een vast contract de verwachte opzegvergoeding op.
3. Reken je jaarkosten door met de energierekening-calculator en vergelijk vast en dynamisch met de dynamisch-contract-calculator.
4. Lees de voorwaarden en gebruik je bedenktijd als iets tegenvalt.
5. Pas je termijnbedrag aan je nieuwe tarief aan.

Meer achtergrond: vast, variabel of dynamisch, de opbouw van je energierekening en wat er nu met de prijzen gebeurt.

• overstappen
• energiecontract
• opzegvergoeding
• bedenktijd
• modelcontract
• ACM