Vast, variabel of dynamisch energiecontract: welke kies je?

De drie soorten op een rij

Vast contract. De tarieven staan vast voor de looptijd, bijvoorbeeld één, drie of vijf jaar. Volgens de ACM is een vast contract echt vast: de leverancier mag de prijs tussentijds niet aanpassen. Je weet waar je aan toe bent, maar profiteert niet van dalende prijzen tot het contract afloopt. Bij tussentijds opzeggen kan een opzegvergoeding gelden.

Variabel contract. De leverancier mag de tarieven aanpassen als dat duidelijk in het contract staat. Volgens de ACM moet een prijswijziging minimaal een maand van tevoren worden aangekondigd, zodat je kunt opzeggen voordat de nieuwe prijs ingaat. Variabele contracten volgen de markt, maar met vertraging.

Dynamisch contract. De prijs volgt de groothandelsmarkt direct: per kwartier of uur voor stroom, per dag voor gas. Je profiteert direct van lage prijzen, maar merkt stijgingen ook meteen.

Wat leerde 2026?

Na het uitbreken van de oorlog in Iran stapten in maart 2026 volgens de ACM 110.000 huishoudens over naar een vast contract, vijf keer meer dan normaal. Vrijwel alle overstappers kwamen van een variabel contract. Wie overstapte, legde zijn prijs vast op een moment dat de markt al was gestegen. Dat laat zien dat het moment van vastzetten minstens zo belangrijk is als het type contract.

Het modelcontract

Volgens de Energiewet moet elke leverancier twee standaard 'modelcontracten' aanbieden: één met variabele tarieven en één met een vast tarief voor één jaar. De ACM stelde in december 2025 nieuwe modelcontracten vast. Dat geldt ook voor leveranciers die eigenlijk alleen dynamische contracten willen aanbieden. Een modelcontract maakt vergelijken makkelijker, omdat de voorwaarden gelijk zijn en alleen de prijs verschilt. De ACM wees in 2026 meermaals op leveranciers die voor hun modelcontract beduidend hogere tarieven rekenden dan vergelijkbare aanbieders. Vergelijk dus ook modelcontracten kritisch.

Welbekende valkuilen

• Welkomstbonus: een bonus maakt de eerste jaarprijs lager, maar het onderliggende tarief kan hoger zijn. Reken de totale kosten over de looptijd uit.
• Terugleverkosten: heb je zonnepanelen, kijk dan ook naar terugleverkosten en terugleververgoeding. Die verschillen sterk per leverancier.
• Looptijd over 2027: een contract dat na 1 januari 2027 doorloopt, valt deels onder het nieuwe regime zonder salderen.

Hoe kies je?

Stel jezelf drie vragen:

1. Hoeveel prijsrisico kun en wil je dragen? Weinig buffer betekent eerder vast.
2. Kun je verbruik verschuiven, bijvoorbeeld met een elektrische auto, thuisbatterij of warmtepomp? Dan kan dynamisch interessant zijn.
3. Hoe lang wil je vastzitten? Een lange looptijd geeft zekerheid maar minder flexibiliteit.

Met onze vergelijkingstool reken je voor je eigen verbruik uit wat elk type ongeveer kost.

Opzeggen en overstappen

Een variabel of dynamisch contract kun je meestal op korte termijn opzeggen. Bij een vast contract kan bij voortijdig opzeggen een opzegvergoeding gelden. Kijk dus vóór het overstappen in je voorwaarden wat het kost.

Reken het zelf na

De bedragen op je energierekening hangen af van je verbruik, je contractvorm en de actuele tarieven. Met de rekenhulpen op berekenstroom.nl vul je je eigen cijfers in en zie je meteen wat een andere keuze ongeveer scheelt. Gebruik de uitkomsten als indicatie naast de voorwaarden van je leverancier, niet als bindend advies. Controleer bij twijfel altijd de toelichting bij de standaardwaarden en de bronvermelding op de pagina. Zo vergelijk je eerlijk en voorkom je verrassingen bij je volgende jaarafrekening of contractwissel.

Zelf uitrekenen: Dynamisch energiecontract berekenen · Dynamische stroomprijs

• energiecontract
• vast contract
• variabel contract
• modelcontract
• uitleg