Negatieve stroomprijzen en de day-aheadmarkt uitgelegd
Op zonnige, winderige dagen kan de stroomprijs op de groothandelsmarkt onder nul zakken. Wat betekent dat, hoe ontstaat zo'n prijs en wat merk je ervan met een dynamisch of vast contract?
De day-aheadmarkt
Een groot deel van de stroom in Europa wordt een dag van tevoren verhandeld op de zogeheten day-aheadmarkt. Producenten en afnemers geven aan hoeveel stroom ze voor elk tijdvak van de volgende dag willen verkopen of kopen, en tegen welke prijs. Daaruit volgt per tijdvak één prijs. Dynamische energiecontracten volgen die prijs, met een opslag van de leverancier en de energiebelasting en btw erbovenop.
Hoe ontstaat een negatieve prijs?
Op zonnige middagen met veel wind wordt er soms meer stroom aangeboden dan er wordt gevraagd. Zonnepanelen en windmolens hebben vrijwel geen brandstofkosten en blijven vaak produceren. Sommige centrales kunnen niet snel uit, en sommige producenten krijgen subsidie per geproduceerde kWh. Dan zijn er aanbieders die liever betalen om hun stroom kwijt te raken dan hun installatie stil te zetten. Het resultaat: een prijs onder nul.
Wat merk je ervan?
Met een dynamisch contract zie je de lage of negatieve groothandelsprijs direct terug. Let wel: de energiebelasting van € 0,11085 per kWh inclusief btw in 2026 blijft gewoon gelden. Een kale prijs van −€ 0,02 per kWh wordt na belasting en opslag dus nog steeds een positieve prijs, alleen een heel lage. Wie op zo'n moment teruglevert, kan bij een dynamisch contract juist geld moeten betalen of niets ontvangen, afhankelijk van de voorwaarden.
Met een vast of variabel contract merk je er direct niets van. Indirect wel: leveranciers houden in hun tarieven rekening met de waarde van teruggeleverde zonnestroom, en dat is een van de redenen voor terugleverkosten.
De omgekeerde beweging in 2026
Volgens de ACM kwamen negatieve prijzen in de zomer van 2026 minder vaak voor dan in eerdere jaren. Dat kwam onder meer door de hogere gasprijs na de onrust rond de Straat van Hormuz: kolencentrales werden relatief aantrekkelijker en dekten meer dan 10 procent van de vraag. De gemiddelde day-aheadprijs lag in juli 2026 rond € 106 per MWh.
Rekenvoorbeeld
Een dynamisch contract met een kale prijs van € 0,01 per kWh, een opslag van € 0,02 en energiebelasting van € 0,11085: totaal ongeveer (€ 0,01 + € 0,02) × 1,21 + € 0,11085 = € 0,147 per kWh. Op een duur avonduur met een kale prijs van € 0,25 wordt dat (€ 0,25 + € 0,02) × 1,21 + € 0,11085 = € 0,438 per kWh (eigen illustratie, opslagen verschillen per leverancier).
| Kale prijs | Totaal per kWh (illustratie) |
|---|---|
| −€ 0,02 | € 0,111 |
| € 0,01 | € 0,147 |
| € 0,10 | € 0,256 |
| € 0,25 | € 0,438 |
Hoe benut je lage prijzen?
- Laad een elektrische auto of thuisbatterij op de goedkoopste uren.
- Plan wasmachine, droger en vaatwasser op die momenten.
- Laat een warmtepomp of boiler warmte opslaan.
- Zet bij negatieve prijzen eventueel de teruglevering van je panelen tijdelijk stil, als je omvormer en contract dat toelaten.
Op onze pagina met dynamische stroomprijzen zie je de prijzen per uur voor vandaag en morgen.
Benut lage prijzen met je eigen cijfers
Wil je weten wanneer je wasmachine, vaatwasser of auto het goedkoopst draait? Met goedkoopste stroomuren berekenen vul je in hoeveel stroom een apparaat gebruikt en hoe lang het draait, en zie je het voordeligste moment. De uurprijzen zelf staan op dynamische stroomprijs.
Zelf uitrekenen: Dynamisch energiecontract berekenen
Bronnen
- Energiemonitor ACM: toename aantal dynamische contracten zet door – ACM,
- Energiebelasting – tarieven – Belastingdienst,
Hoe we bronnen kiezen en controleren lees je in de bronverantwoording en het redactiebeleid.
Zelf rekenen
Lees ook
Wat is een dynamisch energiecontract en voor wie loont het?
Bij een dynamisch energiecontract betaal je de actuele marktprijs: voor stroom per uur of kwartier, voor gas per dag. In juli 2026 had 8 procent van de huishoudens zo'n contract. Hoe werkt het, en wanneer is het verstandig?
Vast, variabel of dynamisch energiecontract: welke kies je?
Er zijn drie hoofdsoorten energiecontracten. Ze verschillen vooral in wie het prijsrisico draagt. In juli 2026 had 55 procent van de huishoudens een vast, 37 procent een variabel en 8 procent een dynamisch contract.
Stroomprijs per kWh uitgelegd: leveringstarief, belasting en btw
Wat betaal je eigenlijk voor één kilowattuur stroom? De prijs per kWh bestaat uit een leveringstarief, energiebelasting en btw. Daarnaast komen er vaste kosten bij.
.jpg){kind=link}