Europese Commissie presenteert REPowerEU: weg van Russisch gas en olie
Op 18 mei 2022 presenteerde de Europese Commissie het REPowerEU-plan, haar antwoord op de energiecrisis na de Russische inval in Oekraïne. Doel: de afhankelijkheid van Russische fossiele brandstoffen ruim vóór 2030 afbouwen via besparing, andere leveranciers en snellere groei van hernieuwbare energie.
Aanleiding: de oorlog in Oekraïne
Na de Russische inval in Oekraïne in februari 2022 schoten de prijzen voor gas en stroom in Europa omhoog. Rusland was op dat moment de grootste leverancier van aardgas aan de Europese Unie. Volgens de Raad van de EU kwam in 2021 nog 45 procent van de Europese gasimport uit Rusland. Op de top in Versailles van 10 en 11 maart 2022 spraken de regeringsleiders af die afhankelijkheid zo snel mogelijk af te bouwen, en vroegen ze de Commissie om een plan.
Wat stond er in het plan?
De Commissie zette in op drie sporen:
| Spoor | Voorbeelden |
|---|---|
| Energie besparen | Minder verbruik in huizen, bedrijven en industrie |
| Aanvoer spreiden | Meer LNG en pijpleidinggas uit andere landen, gezamenlijke inkoop |
| Versneld verduurzamen | Meer zon en wind, biomethaan, waterstof, elektrificatie |
Volgens de Commissie vergde het halen van de doelen tot 2027 een extra investering van € 210 miljard. Daar stond tegenover dat Europa volgens de Commissie bijna € 100 miljard per jaar kon besparen door minder Russische fossiele brandstoffen te importeren. De Commissie noemde de recente onderbrekingen van de gaslevering aan Bulgarije en Polen als bewijs van de urgentie.
Wat merkten Nederlandse huishoudens ervan?
REPowerEU was een Europees kader, geen directe maatregel op de energierekening. De gevolgen waren indirect maar groot. Europa ging, zoals het plan voorzag, veel meer vloeibaar aardgas (LNG) per schip importeren van andere leveranciers dan Rusland. Tegelijk bleven de gasprijzen in 2022 extreem hoog, omdat de wereldwijde concurrentie om LNG toenam. Het kabinet nam in Nederland eigen maatregelen om huishoudens te ontlasten, zoals de verlaagde btw op energie vanaf 1 juli 2022 en later het prijsplafond voor 2023.
Het resultaat volgens de EU
Volgens de Raad van de EU zijn de REPowerEU-maatregelen erin geslaagd burgers en bedrijven te beschermen tegen tekorten en de energietransitie te versnellen. De import van Russisch gas daalde van 45 procent in 2021 naar 13 procent in 2025. De import van Russische kolen werd door sancties volledig verboden, en het aandeel Russische olie zakte van 27 procent naar minder dan 3 procent in 2025.
Waarom dit nu nog telt
De energiecrisis van 2022 liet zien hoe kwetsbaar huishoudens zijn voor geopolitieke schokken als ze afhankelijk zijn van geïmporteerd gas. Die les keerde in 2026 terug, toen de oorlog in Iran en onrust rond de Straat van Hormuz de gasprijs opnieuw opdreven. De rode draad: hoe minder gas je verbruikt, hoe minder een conflict ver weg je rekening raakt. Isoleren, een (hybride) warmtepomp en eigen zonnestroom verkleinen die kwetsbaarheid.
Wat je er als huishouden uit kunt halen
Het plan bevatte ook een oproep aan burgers zelf. De Commissie wees erop dat kleine gedragsaanpassingen, zoals de thermostaat iets lager zetten, samen een merkbare besparing op de Europese gasvraag opleveren. Daarnaast zette REPowerEU in op meer zonnepanelen op daken en een snellere uitrol van warmtepompen. In Nederland zie je dat terug in regelingen als de ISDE-subsidie voor warmtepompen en isolatie, en in de verschuiving van energiebelasting van stroom naar gas. Wie nu een verduurzamingsstap overweegt, kan met onze rekenhulpen nagaan wat een lager gasverbruik oplevert bij de huidige tarieven. Daarbij geldt: de Europese doelen zijn op landniveau geformuleerd, maar de besparing op de rekening komt bij het huishouden zelf terecht.
Zelf uitrekenen: Gasprijs per m³ · Warmtepomp besparing berekenen
Bronnen
- REPowerEU: A plan to rapidly reduce dependence on Russian fossil fuels and fast forward the green transition – Europese Commissie,
- REPowerEU Plan, COM(2022) 230 – EUR-Lex,
- REPowerEU plan – Raad van de EU,
Hoe we bronnen kiezen en controleren lees je in de bronverantwoording en het redactiebeleid.
Zelf rekenen
Lees ook
EU-ministers spreken gasprijsplafond af: ingreep bij TTF-prijs boven € 180 per MWh
Op 19 december 2022 bereikten de Europese energieministers een politiek akkoord over een tijdelijk marktcorrectiemechanisme voor gas. Als de TTF-prijs drie werkdagen boven € 180 per MWh zou liggen en ruim boven de wereldwijde LNG-prijs, zou handel boven een prijslimiet niet meer zijn toegestaan.
Gasopslag moet in 2027 voor 72 procent vol: kabinet stelt vuldoel vast en vernieuwt crisisplan gas
Het kabinet heeft het vuldoel voor de Nederlandse gasopslagen in 2027 vastgesteld op 103 TWh, 72 procent van de capaciteit. Volgens GTS is de gaslevering in de winter van 2027-2028 geborgd, ook bij strenge kou. Ook ligt er een vernieuwd Landelijk Crisisplan Gas.
Europese gasopslag maar 72% vol: zo kwetsbaar is de winter
De Europese gasopslagen gingen de winter in met 72 procent, tegen ongeveer 83 procent een jaar eerder. Volgens ENTSOG kan Europa de vraag aan, maar bij een koude winter en krappe LNG-aanvoer wordt de marge klein. Dat maakt de gasprijs gevoeliger, ook voor 2027.
