Na uitbreken oorlog in Iran stappen 110.000 huishoudens over naar vast energiecontract
De stijgende energieprijzen na het uitbreken van de oorlog in Iran zetten veel huishoudens aan het denken. In maart 2026 kozen 110.000 huishoudens netto voor een vast contract, vijf keer meer dan normaal, meldt de ACM in haar Energiemonitor van 13 mei 2026.
Massale overstap in maart
Volgens de Energiemonitor van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) groeide het aantal huishoudens met een vast energiecontract het afgelopen jaar normaal gesproken met netto zo'n 20.000 per maand. In maart 2026, direct na het uitbreken van de oorlog in Iran, waren het er 110.000. De overstappers kwamen vrijwel allemaal van een variabel contract. Het aantal huishoudens met een dynamisch contract groeide in dezelfde maand gewoon door met 17.000, in lijn met de trend die de ACM al langer ziet.
Waarom raakt een oorlog in het Midden-Oosten je energierekening?
De ACM wijst erop dat Nederland voor ongeveer twee derde afhankelijk is van aardgas uit het buitenland. Internationale ontwikkelingen werken daardoor direct door in de prijzen die huishoudens en bedrijven betalen. Gas wordt wereldwijd verhandeld, onder meer als vloeibaar aardgas (LNG) dat per schip wordt vervoerd. Spanningen rond belangrijke vaarroutes en productiegebieden in het Midden-Oosten zorgen voor onzekerheid over het aanbod, en die onzekerheid zie je terug in de groothandelsprijs.
Gas is bovendien bepalend voor de stroomprijs: gascentrales leveren vaak de laatste, duurste megawatturen die nodig zijn om aan de vraag te voldoen. Volgens de ACM leiden stijgende gasprijzen daarom nog steeds tot hogere elektriciteitsprijzen, al wordt dat verband kleiner naarmate er meer zon- en windstroom is.
Prijzen daalden weer, maar niet tot het oude niveau
In mei 2026 zag de ACM de tarieven voor nieuwe vaste contracten weer dalen, maar ze lagen nog altijd hoger dan vóór de oorlog. Wie in maart in paniek een vast contract afsloot, zat dus niet per se slecht, maar ook niet per se goed: dat hangt af van hoe de prijzen zich daarna ontwikkelen en van de looptijd van het contract.
Welk contract past bij jou?
De ACM adviseerde consumenten eerder al om vanwege de onzekere internationale ontwikkelingen na te denken over welk type contract bij hun situatie past, en een eigen afweging te maken op basis van een goede vergelijking.
| Contracttype | Wat gebeurt er bij een prijsschok? |
|---|---|
| Vast | Tarief staat vast tot het einde van de looptijd; je merkt de schok pas bij verlenging |
| Variabel | Leverancier mag tarieven aanpassen, met minimaal een maand aankondiging |
| Dynamisch | Prijs volgt de groothandelsmarkt direct, per uur of kwartier (stroom) en per dag (gas) |
Verduurzamen als bescherming
De ACM ziet energiebesparing en verduurzaming als de beste bescherming tegen prijsschokken door geopolitieke ontwikkelingen. Wie minder gas verbruikt, bijvoorbeeld door te isoleren of over te stappen op een warmtepomp, is minder kwetsbaar. Volgens de toezichthouder waren er signalen dat de belangstelling voor warmtepompen en elektrische auto's in de maand na het uitbreken van de oorlog was toegenomen. Tegelijk wijst de ACM erop dat er op steeds meer momenten genoeg goedkope zon- en windstroom is, soms zelfs met negatieve prijzen, waarvan huishoudens met een dynamisch contract direct kunnen profiteren.
Modelcontracten op orde
In dezelfde monitor meldde de ACM dat 17 leveranciers op 1 april 2026 nog niet de verplichte nieuwe modelcontracten aanboden die de ACM in december 2025 had vastgesteld. Na een aanspreking bieden inmiddels alle vergunninghouders ze aan. Volgens de Energiewet moet elke leverancier een modelcontract met variabele tarieven en een modelcontract met een vast tarief voor één jaar aanbieden.
Zelf uitrekenen: Dynamisch energiecontract berekenen · Gasprijs per m³
Bronnen
Hoe we bronnen kiezen en controleren lees je in de bronverantwoording en het redactiebeleid.
Zelf rekenen
Lees ook
ACM: stadsverwarming in 2027 ongeveer 25% duurder door hoge gasprijs
De ACM verwacht dat huishoudens op een warmtenet in 2027 ongeveer 25% meer betalen voor warmte, omdat het maximumtarief aan de gasprijs vastzit. Ook gas- en stroomcontracten werden de afgelopen maand opnieuw duurder.
EU-ministers spreken gasprijsplafond af: ingreep bij TTF-prijs boven € 180 per MWh
Op 19 december 2022 bereikten de Europese energieministers een politiek akkoord over een tijdelijk marktcorrectiemechanisme voor gas. Als de TTF-prijs drie werkdagen boven € 180 per MWh zou liggen en ruim boven de wereldwijde LNG-prijs, zou handel boven een prijslimiet niet meer zijn toegestaan.
Gasopslag moet in 2027 voor 72 procent vol: kabinet stelt vuldoel vast en vernieuwt crisisplan gas
Het kabinet heeft het vuldoel voor de Nederlandse gasopslagen in 2027 vastgesteld op 103 TWh, 72 procent van de capaciteit. Volgens GTS is de gaslevering in de winter van 2027-2028 geborgd, ook bij strenge kou. Ook ligt er een vernieuwd Landelijk Crisisplan Gas.
