Energiewet treedt in werking: Elektriciteitswet en Gaswet vervangen

Eén wet voor stroom en gas

Sinds 1 januari 2026 geldt de Energiewet. Die vervangt twee wetten die al decennia het fundament van de Nederlandse energiemarkt vormden: de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet. De Eerste Kamer stemde op 10 december 2024 in met het wetsvoorstel. In het inwerkingtredingsbesluit (Staatsblad 2025, 40) is vastgelegd dat het grootste deel van de wet per 1 januari 2026 ingaat; enkele artikelen traden al eerder in werking.

Waarom een nieuwe wet?

De oude wetten stamden uit een tijd waarin stroom vooral centraal werd opgewekt en eenrichtingsverkeer was. Inmiddels wekken miljoenen huishoudens zelf stroom op, groeit het aantal laadpalen, warmtepompen en batterijen hard en loopt het net op veel plekken vol. De Energiewet moet de regels moderniseren, Europese richtlijnen omzetten en de positie van 'actieve afnemers' (huishoudens die opwekken, opslaan of hun verbruik aanpassen) vastleggen.

Belangrijk voor huishoudens

Voor consumenten is vooral relevant dat de Energiewet de basis legt voor de regels rond terugleveren. Daarin staat dat leveranciers alleen redelijke kosten voor teruglevering mogen rekenen en dat die kosten transparant moeten zijn. De ACM ziet erop toe. Die regels worden extra belangrijk wanneer per 1 januari 2027 de salderingsregeling stopt. Daarnaast geeft de wet netbeheerders en de ACM het kader om schaarse netcapaciteit te verdelen en om nieuwe tariefstructuren, zoals tijdsafhankelijke nettarieven, in te voeren.

Hoe kwam de wet tot stand?

De Energiewet (Kamerstuk 36.378) was jarenlang in voorbereiding. Na de Tweede Kamer behandelde de Eerste Kamer het voorstel in december 2024 en stemde op 10 december in. Het inwerkingtredingsbesluit werd op 21 februari 2025 in het Staatsblad geplaatst (Staatsblad 2025, 40). Daarin is gekozen voor een gefaseerde start: de artikelen 7.3 en 7.4 golden al vanaf 22 februari 2025, een onderdeel van artikel 7.6 vanaf 1 juli 2025, en het grootste deel van de wet vanaf 1 januari 2026. Artikel 7.8 treedt op een later, nog te bepalen moment in werking.

Van 'kleinverbruiker' naar 'actieve afnemer'

Een opvallende verschuiving in de wet is de manier waarop huishoudens worden gezien. De oude wetten gingen uit van een consument die stroom afneemt. De Energiewet erkent dat een huishouden ook kan produceren, opslaan, terugleveren en zijn verbruik kan verschuiven. Voor zo'n actieve afnemer gelden eigen rechten en plichten, bijvoorbeeld rond de overeenkomst voor teruglevering en de kosten die daarvoor in rekening mogen worden gebracht.

Terugleveren als aparte dienst

De Energiewet maakt een duidelijk onderscheid tussen levering en teruglevering. Dat blijkt ook uit de toelichting bij de wijziging van de Energieregeling die in september 2026 in de Staatscourant verscheen: kosten voor teruglevering mogen niet worden vermengd met kosten voor andere diensten, omdat dat in strijd zou zijn met de wettelijke eis van transparantie. De ACM is op grond van de Energiewet belast met het toezicht en kan handhaven als een leverancier zich niet aan de regels houdt.

Wat merk je er als huishouden van?

Op korte termijn merk je weinig: je contract, je leverancier en je meter blijven hetzelfde. De gevolgen worden vooral zichtbaar in 2027, als salderen stopt en de regels voor terugleverkosten en facturen gaan gelden, en richting 2029, wanneer de ACM tijdsafhankelijke nettarieven voor huishoudens wil invoeren. De Energiewet is daarvoor het juridische fundament.

• energiewet
• wetgeving
• terugleveren
• ACM